We hebben zomer- en wintertijd omdat het in de zomer volgens de klok langer licht blijft in de avond. Het oorspronkelijke idee was dat mensen daardoor minder kunstlicht nodig zouden hebben en energie konden besparen. Of de klok verzetten tegenwoordig nog veel energie oplevert, is niet zeker.
Waarom zomer en wintertijd zijn ingevoerd
In de zomer komt de zon vroeg op en gaat ze laat onder. Door de klok een uur vooruit te zetten, valt een groter deel van het daglicht op de avond, wanneer veel mensen nog wakker zijn. Zonder die verschuiving zou het juist eerder licht worden in de ochtend.
Het idee was dat huizen en bedrijven later op de avond hun verlichting zouden aanzetten. Na de oliecrisis in de jaren zeventig kreeg energiebesparing extra aandacht en werd de zomertijd in Nederland opnieuw ingevoerd. De klok was ook eerder al in delen van de wereld verzet.
De wintertijd volgt op de zomertijd. Daarmee gaat de klok weer terug naar de standaardtijd. Het wisselen tussen de twee tijden was bedoeld om de klok beter te laten aansluiten op de hoeveelheid daglicht in elk seizoen.
Wat verandert er aan het daglicht?
Door de zomertijd krijg je niet meer uren daglicht. De zon komt niet op een ander moment op en gaat ook niet later onder. Alleen de tijd die de klok daarbij aangeeft, verandert.
Een eenvoudig voorbeeld: als de zon volgens de wintertijd om 21.00 uur ondergaat, is datzelfde moment volgens de zomertijd 22.00 uur. Daar staat tegenover dat het in de ochtend volgens de klok ook een uur later licht wordt.
Voor veel mensen is een lichte avond prettig. Je kunt na je werk of school bijvoorbeeld langer buiten zijn bij daglicht. Aan het begin en einde van de zomertijd betekent het verschuiven van de klok wel dat je ochtend donkerder kan zijn.
Bespaart het verzetten van de klok nog energie?
Het kan schelen in het gebruik van verlichting, maar dat is niet het hele verhaal. Tegenwoordig gebruiken mensen ook energie voor verwarming, koeling en elektrische apparaten. Een donkere ochtend kan bijvoorbeeld betekenen dat de verwarming of verlichting eerder aangaat.
Hoe groot het effect is, hangt onder meer af van het weer, het land en hoe mensen hun huis gebruiken. Een lichte avond zorgt dus niet automatisch voor een grote energiebesparing.
Waarom is er ook kritiek op de tijdwisseling?
Als de klok verandert, moeten veel mensen hun slaapritme aanpassen. Vooral na het ingaan van de zomertijd kan eerder opstaan een paar dagen lastig zijn. Je biologische klok, het ritme dat onder meer je slaap regelt, loopt namelijk niet meteen gelijk met de nieuwe tijd.
Ook de voordelen zijn niet voor iedereen hetzelfde. Wie vroeg begint met werken, heeft misschien meer aan daglicht in de ochtend. Wie vooral ’s avonds buiten is, kan juist de langere lichte avond waarderen.
De reden achter zomer- en wintertijd blijft dus dezelfde: daglicht anders over de uren op de klok verdelen. Of dat prettig of nuttig is, hangt mede af van je dagindeling.
