Luilakken op Koningsdag is een plaatselijke traditie waarbij mensen vroeg op pad gaan om anderen met lawaai wakker te maken. Dat gebeurt bijvoorbeeld met brommers, scooters, toeters of blikken achter een fiets. In Barneveld en delen van de Hoeksche Waard hoort het voor sommige inwoners bij het begin van de feestdag.
Zo gaat luilakken op Koningsdag
Bij het luilakken trekken deelnemers in de vroege ochtend door de straten. Het idee is dat de mensen die nog slapen, de ‘luilakken’, wakker worden gemaakt. Soms begint het lawaai al in de nacht voor Koningsdag.
De manier waarop mensen meedoen verschilt per plaats. In Barneveld rijden jongeren bijvoorbeeld op brommers door de straten. Elders gebruiken deelnemers ook fietsen met lege blikken erachter of maken ze geluid met een toeter. Het is geen gebruik dat overal in Nederland bij Koningsdag hoort.
Waar komt het gebruik voor?
Barneveld is een plaats waar het vroege luilakken bekend is. Ook in de Hoeksche Waard en in Ouddorp en omgeving gaan mensen rond Koningsdag luidruchtig op pad. Hoe groot de groepen zijn en welke voertuigen ze gebruiken, verschilt per plek.
Het gebruik bestond in sommige plaatsen al op Koninginnedag. De naam Luilak wordt ook gebruikt voor een andere traditie, op de zaterdag voor Pinksteren. Die valt dus niet samen met het luilakken rond Koningsdag.
Traditie of geluidsoverlast?
Voor deelnemers is het vroege rondrijden een manier om samen de feestdag te beginnen. Andere inwoners ervaren het juist als overlast, zeker als voertuigen vaak langs dezelfde huizen rijden of veel lawaai maken bij een verpleeghuis.
Ook de verkeersveiligheid speelt mee in de discussie. Hard rijden of rijden onder invloed kan gevaar opleveren voor deelnemers en omstanders. Een traditie geeft geen vrijstelling van verkeersregels. Ook voor voertuigen en geluid gelden regels; de gemeente en politie kunnen optreden bij overtredingen.
Rekening houden met de buurt
Wie wil meedoen, kan de overlast beperken door kwetsbare plekken, zoals verpleeghuizen, te vermijden en niet steeds dezelfde straat te nemen. Rijd rustig en zorg dat je voertuig aan de regels voldoet. Gemeenten kunnen plaatselijke afspraken maken over het verloop van de ochtend.
Voor omwonenden verschilt het per plaats en straat hoeveel ze van het luilakken merken. Woon je in een dorp waar het gebruik bekend is, dan kan Koningsdag eerder en luidruchtiger beginnen dan je gewend bent.
