Valentijnsdag komt voort uit de herdenkingsdag van de christelijke Sint-Valentijn en een latere Engelse traditie die 14 februari met romantische liefde verbond. De naam is oud, maar de gewoonte om op deze dag een liefdesboodschap te sturen ontstond pas veel later.
Waar komt Valentijnsdag vandaan: wie was Sint-Valentijn?
De naam Valentijnsdag verwijst naar Valentinus, een naam die meerdere christelijke martelaren droegen. Een martelaar is iemand die vanwege zijn geloof wordt gedood. Volgens de overlevering waren er onder hen een priester uit Rome en een bisschop uit Terni. Mogelijk gaan die verhalen over dezelfde persoon.
Over hun leven staat weinig met zekerheid vast. Daardoor is ook niet duidelijk welke Valentinus precies achter de naam van de feestdag zit. Wel werd op 14 februari een heilige met deze naam herdacht.
Er bestaan verschillende verhalen over Sint-Valentijn. Zo zou hij een afscheidsbrief hebben geschreven en die hebben ondertekend met ‘jouw Valentijn’. Dat is een legende, geen bewezen verklaring voor het ontstaan van valentijnskaarten.
Van herdenkingsdag naar dag van de liefde
De band tussen 14 februari en romantische liefde werd in de middeleeuwen zichtbaar in Engeland. De Engelse dichter Geoffrey Chaucer schreef aan het einde van de 14e eeuw over Valentijnsdag als een moment waarop vogels een partner kiezen. Zijn gedicht is een van de vroegste bekende teksten die de dag met liefde verbinden.
Daarmee is niet bewezen dat Chaucer de traditie zelf heeft bedacht. Zijn werk laat wel zien dat Valentijnsdag in zijn tijd met het zoeken naar een geliefde in verband werd gebracht. In de eeuwen daarna groeide in Engeland de gewoonte om liefdesboodschappen uit te wisselen.
Zo ontstond geleidelijk een verschil tussen de oude herdenkingsdag van een heilige en de romantische traditie die later dezelfde naam kreeg.
Heeft Valentijnsdag een Romeinse oorsprong?
Een andere verklaring verbindt Valentijnsdag met Lupercalia, een Romeins feest dat op 15 februari werd gevierd. Het feest had onder meer met vruchtbaarheid te maken. Omdat de data dicht bij elkaar liggen, is geopperd dat de christelijke feestdag het Romeinse feest verving.
Voor een rechtstreeks verband is geen overtuigend bewijs. De overeenkomst in datum betekent dus niet dat Valentijnsdag uit Lupercalia is ontstaan.
Hoe de valentijnskaart zich verspreidde
In Engeland werden liefdesboodschappen later ook op versierde kaarten geschreven. In de Verenigde Staten hielp Esther Howland in de 19e eeuw om de verkoop van zulke kaarten groot te maken. Ze liet zich inspireren door een Engelse kaart en maakte eigen ontwerpen met onder meer kantpapier en bloemendecoraties.
De verspreiding van gedrukte kaarten maakte het makkelijker om een boodschap te versturen. Zo groeide een traditie met een oude heiligennaam uit tot de Valentijnsdag van 14 februari, die nu vooral met romantische liefde wordt verbonden.
